Hoeveel tijd zou VK journalist Laurens Verhagen hebben besteed aan “Tech Apocalyps ’grote onzin’” van 30 januari j.l.? Het artikel dat hij optikte n.a.v. het optreden van De Verleiders bij DWDD op 29 januari wekte de indruk van een fact-check. Voor een aantal uitspraken van De Verleiders formuleerde hij vijf ‘weerleggingen’, een ‘kinderlijk eenvoudig’ klusje. Gezien beperkte kennis van zaken en vooringenomenheid eerder regel dan uitzondering zijn bij mainstream journalisten, de moeite waard om tegen het licht te houden.  Deze reactie heeft niet als doel de uitspraken van De Verleiders te ondersteunen of te ontkrachten. Hun functie in het debat rondom de impact van tech is die van aanjager, zij hebben die taak overduidelijk succesvol vervult. Echter van een professionele (tech)journalist mogen we verwachten dat de informatie feitelijk van aard is en stevig onderbouwd, zeker gezien de stellende ondertoon.

Een beperkte opsomming:

‘De AIVD komt niet in actie op basis van informatie van ‘kunstmest en postcode’. Sowieso is het de diensten niet toegestaan om zomaar mensen af te luisteren’ Hun werk wordt gecontroleerd door toezichthouder.
– Stellig, geruststellend en conform wat we dagelijks horen uit de mond van de overheid. Echter hoe Verhagen tot deze conclusie komt aangezien de AIVD geen (volledige) informatie verstrekt over haar werkwijze noch over welke informatie wel of niet wordt gebruikt, is een raadsel.

De “controle van de toezichthouder”, geeft op zich geen garantie dat de AIVD niet zomaar mensen kan afluisteren. In het toezichtsrapport (2 dec. ’18) meld toezichthouder CTIVD dat de diensten “er zeker nog niet zijn”. “Essentiële waarborgen voor de bescherming van de rechten van het individu missen, geheel of gedeeltelijk, hun invulling in de praktijk.”
CTIVD constateert verder; het ontbreken van regels op het gebied van gegevensbescherming; het ontbreken van een duidelijk kader voor het ‘zo gericht mogelijk’ aftappen van internet; onduidelijkheid of gegevens op tijd worden vernietigd; en dat (privacy-)waarborgen bij verdere verwerking van gegevens worden niet nageleefd. (PrivacyBarometer).

‘Een bekend broodje aap. Contactloos betalen zou niet veilig zijn Er zijn tot op heden geen gevallen bekend waarvan mensen op deze manier geld afhandig is gemaakt.’
– Security.nl publiceerde dat Action Fraud in 2018, 2739 meldingen van “contactloze fraude” ontving met een schadebedrag van bijna 1,8 miljoen pond. Een jaar eerder ging het nog om 1440 gevallen, goed voor 711.000 pond schade. De Nederlandse Consumentenbond riep banken op duidelijker te zijn over de gevolgen van contactloos betalen.

“Er zijn geen plannen bekend van het samenvoegen van data van de frightfull five”.
– Er wordt al actief samengewerkt tussen deze bedrijven; ze delen en bundelen data en geven elkaar ‘special access to users’. De New York Times Investigation publiceerde in december 2018 dat Facebook persoonlijke data zoals privé berichten en contactgegevens leverde o.a. Netflix, Microsoft en Amazon. Verschillende kritische techexperts benadrukken de risico van die ‘onbeschreven plannen’.

Last but not least wekt Verhagen de indruk dat er geen sprake is van ‘de weerloze burger die dag en nacht in de gaten wordt gehouden en gemanipuleerd’. Waren de Amerikaanse verkiezingen daar geen schrijnend voorbeeld van dan? Cambridge Analytics anyone? Is het inmiddels geen common knowledge dat “zoekmachines, webwinkels, sociale netwerken en makers van mobiele operating systemen als geen ander weten wat we denken en wat onze wensen zijn” (Marketingfacts 2017). De Tech-Giants draaien aan de knoppen en bepalen “welke zoekresultaten worden getoond, welke berichten in onze nieuwsfeed worden opgenomen en in welke aankopen we geïnteresseerd zijn”.  Gezien Verhagen’s conclusies en beweringen niet in overeenstemming zijn met de werkelijkheid mogen we gerust spreken van een tendentieus stuk. Niet bepaald iets wat je mag verwachten van de ‘leverancier van kwaliteitsjournalistiek’

*Dit stuk is op 31 januari 2019 aangeboden aan de Volkskrant voor haar opinie pagina. Binnen een paar uur kregen we de reactie dat dit stuk niet geplaatst zou worden. Er volgde geen specifieke toelichting van de redactie op deze beslissing.